Turkoois

Turkoois is een secundair kopermineraal, een koper-aluminium fosfaat. Secundair wil zeggen dat het niet direct uit magma of lava vormt, maar uit elementen die elders uit gesteente zijn opgelost in water en op een nieuwe plek zijn afgezet als turkoois. Voor de vorming van turkoois is de voorwaarde dat er voldoende aluminium, fosfaat en koper aanwezig is. Het vormt het liefst in zones waar hete vloeistof kan circuleren in gesteente met hoog kaliumgehalte. Vaak is een magma intrusie (magma dat omhoogkomt in bestaand gesteente) de reden van deze verhitting en omzetting. Deze zogenaamde ‘potassic alterarion zones’ zijn indicatoren voor de aanwezigheid van sommige waardevolle ertsen zoals koper. De metalen vormen zich in deze omstandigheden vaak porfierisch; grotere kristallen of nuggets in fijn matrixgesteente. Naast deze ontstaanswijze zien we ook vaak dat turkoois ontstaat in droge gebieden met veel koperhoudend gesteente. Door inwerking van water vindt verwering van dit gesteente plaats en kan in de buurt van deze oorspronkelijke afzettingen secundair turkoois vormen.

De chemische formule is CuAl6(PO4)4(OH)8 · 4H2O, de hardheid ligt bij goede kwaliteit tussen de 5 en 6. Het behoort tot het triklien kristalstelsel, maar meestal zijn er met het blote oog geen kristallen te herkennen en vormt het fijnkorrelige massieve lagen. Het komt voor in veel blauw en blauwgroen tinten. Het mineraal turkoois maakt deel uit van de turkoois groep. Vrij recent onderzoek heeft aangetoond dat veel van wat wij als turkoois benoemen in werkelijkheid geen zuivere turkoois is.